Α) ΔΥΟ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΓΕΝΙΚΑ

    Μέσα στο λαϊκό μας πολιτισμό και στις λαϊκές μας παραδόσεις σημαντική θέση κατέχουν οι απόκριες. Λαογραφικά κατατάσσονται στις ανοιξιάτικες γιορτές που συνδέονται με την υποδοχή της άνοιξης ως εποχής βλάστησης και καρποφορίας της γης ύστερα από το χειμώνα. Ιστορικά, βαθύτερος σκοπός των αποκριάτικων εκδηλώσεων και συμπεριφορών ήταν και η μαγική, κατά κάποιον τρόπο, υποβοήθηση της γης να βλαστήσει και να καρποφορήσει, ξορκίζοντας τα βλαπτικά πνεύματα που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν αυτή τη διαδικασία. Αυτό το σκοπό εξυπηρετούσαν από τα αρχαία χρόνια (π.χ. στις γιορτές για το θεό Διόνυσο) οι μεταμφιέσεις και τα μασκαρέματα, οι χοροί και τα φαγοπότια. Γενικότερα, ήταν γιορτές της γονιμότητας, όχι μόνο της γης αλλά και των ανθρώπων.

΄Ετσι εξηγούνται και κάποια βασικά χαρακτηριστικά τους, όπως η αθυροστομία στα αποκριάτικα τραγούδια, τα «πονηρά» πειράγματα, η ελευθεριότητα στην αναπαράσταση σεξουαλικών συμβόλων και ενεργειών κλπ. Ταυτόχρονα, οι μεταμφιέσεις και το όλο κλίμα επιτρέπουν τα αστεία και τη σάτιρα σύγχρονων προσώπων και επίκαιρων καταστάσεων και γεγονότων, κυρίως με την παρέλαση των αρμάτων του Καρνάβαλου, ο οποίος προσωποποιεί και εκφράζει το σύνολο των αποκριάτικων εκδηλώσεων, που συχνά συνδυάζονται και με τις τοπικές παραδόσεις διαφόρων περιοχών (π.χ.,Γενίτσαροι και Μπούλες στη Νάουσα Ημαθίας, τράγοι στη Σκύρο κ.ά.)

    Φραγμό και όριο στις ελευθεριότητες και τα φαγοπότια των ημερών αυτών αποτελεί, από εκκλησιαστικής πλευράς, η έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (Σαρακοστής), με το σταμάτημα της κρεοφαγίας. Αυτή την αποκοπή και αποχή από το κρέας δηλώνουν οι ελληνικές λέξεις Απόκρεως, Απόκριες κλπ., καθώς και η λέξη Καρναβάλι, που προέρχεται από την ιταλική Carnevale (καρναβάλε) και σημαίνει αφαιρώ, απομακρύνω, σηκώνω (από το τραπέζι) το κρέας. (Γι’ αυτό και στην Κύπρο υπάρχει για τις απόκριες και η λέξη «οι Σήκωσες»)

Β) ΟΙ ΦΕΤΕΙΝΕΣ ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ

     Στο προπερασμένο φύλλο της εφημερίδας γράφαμε ότι τις εκδηλώσεις, που έγιναν στο χωριό μας τον Αύγουστο του 2010, θα τις ζήλευαν ακόμα και μεγάλες πόλεις. Δε θα ήταν μεγάλη υπερβολή, αν λέγαμε το ίδιο και για τις φετεινές αποκριάτικες εκδηλώσεις. Μας το επιτρέπει, άλλωστε, όχι μόνον η γνωστή φράση «αν δεν παινέψεις το σπίτι σου... κλπ.», αλλά και η ίδια η πραγματικότητα, όλα όσα έγιναν ως συνέχεια της παλιάς και αξιόλογης αποκριάτικης παράδοσης της Ζούρτσας, για την οποία η εφημερίδα είχε παλιότερα φιλοξενήσει σχετικό άρθρο.

    Βέβαια – προς το παρόν, τουλάχιστον! – δεν κινδυνεύουν να χάσουν τα πρωτεία από τη Ζούρτσα ούτε το μακρινό Ρίο της Βραζιλίας ούτε η γειτονική μας Πάτρα! ΄Ομως, ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού μας, με την πρωτοστασία της προέδρου και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, με την αφειδώλευτη εθελοντική προσφορά των μελών και των φίλων του συλλόγου, με την οικονομική και τεχνική υποστήριξη της παλιάς και της νέας Δημοτικής Αρχής, με κοπιαστική εργασία και προσπάθεια, κατόρθωσε να προσφέρει στους συγχωριανούς και στους πολυάριθμους επισκέπτες πολύ ωραίες στιγμές γέλιου και κεφιού και γενικά να δημιουργήσει μια ευχάριστη εορταστική ατμόσφαιρα, ενάντια στις δυσκολίες των καιρών (και του βροχερού καιρού), παρά την έλλειψη εμπειρίας και την πενιχρότητα των μέσων.

    Το πρωϊνό της Κυριακής 6-3-2011, εκατοντάδες κόσμου παρακολούθησε και χάρηκε την αποκριάτικη παρέλαση στον κεντρικό δρόμο του χωριού. Είχαν επιστρατευτεί και συστρατευτεί δεκάδες καρναβαλιστών κάθε ηλικίας, καθώς και όλα τα ντόπια μηχανοκίνητα μέσα (αγροτικά αυτοκίνητα, τρακτέρ, φρέζες κλπ.), που είχαν μετατραπεί σε άρματα και σατίριζαν πρόσωπα και γεγονότα, σκορπώντας γέλιο και ευθυμία σε όλους, αλλά και – γιατί όχι; - προβληματισμό για τα «κακώς κείμενα». Προ πάντων, όμως, είχαν επιστρατευτεί η όρεξη, η φαντασία, η εφευρετικότητα και το κέφι των διοργανωτών και των συντελεστών της παρέλασης, που έκαναν τον κόσμο να γελάει και να χειροκροτεί, καθώς περνούσαν τα άρματα.

Και δεν ήταν λίγα: Ο Καρνάβαλος, οι κοπέλες που πετούσαν καραμέλες, το άρμα του Οβελίξ με το μαγικό ζωμό ως αντίδοτο στην «πείνα» που επικρατεί λόγω των οικονομικών μέτρων, το ελικόπτερο – δώρο προς την αστυνομία! – για να δραπετεύει άνετα από τις φυλακές Κορυδαλλού ο γνωστός κατάδικος και επί χρόνια καταζητούμενος ακόμα Παλαιοκώστας, οι πέτρες που είχαν πάνω τους ζωγραφιές χαρτονομισμάτων και σατίριζαν την περίφημη φράση «λεφτά υπάρχουν» (Πέτρες!), ο βαριά τραυματισμένος που μεταφερόταν κακήν κακώς, χωρίς ασθενοφόρο και γιατρούς, αφού δεν είχε να πληρώσει «φακελάκι», μια κανονική κηδεία, με παπάδες, νεκροθάφτες κλπ., που παρίστανε το «θάψιμο, (τη συγκάλυψη) του σκανδάλου της Siemens, το άρμα με την τεράστια αρβύλα και την είδηση ότι τάχα βγήκαμε από την οικονομική κρίση (ράδιο...αρβύλα!), το άρμα του Αλή Μπαμπά, που σατίριζε καυστικά τους πολιτικούς με το σύνθημα «ψηφίστε Αλή Μπαμπά – έχει μόνο σαράντα ... κλέφτες, όχι τριακόσιους» και ανάμεσα στα άρματα άλλες φιγούρες, όπως ο «γορίλας» και το «άλογο» με τις σούζες του και, βέβαια, ομάδες νεαρών κυρίως κοριτσιών και αγοριών, που χόρευαν ασταμάτητα υπό τους ήχους ξέφρενης μουσικής και σκορπούσαν απλόχερα τη δροσιά τους και το κέφι τους.

    Στο τέλος της παρέλασης καρναβαλιστές και θεατές κατέκλυσαν την πλατεία, όπου το γλέντι θα βαστούσε... ακόμα, αν δεν το έκοβε «εν τη γενέσει του» η βροχή. Λίγο το κακό όμως, γιατί η ευκαιρία για ξεφάντωμα δόθηκε το βράδυ με το αποκριάτικο γλέντι που είχε διοργανώσει ο Πολιτιστικός Σύλλογος στο μαγαζί του Κουτσόπουλου, όπου και επικράτησε το αδιαχώρητο. Παρόλο που χρησιμοποιήθηκε και το προ της εισόδου υπόστεγο του μαγαζιού, με αντιανεμικά προστατευτικά και τις ειδικές σόμπες υγραερίου, κάποιες παρέες δε βρήκαν τελικά θέση. Οι περισσότεροι, πάντως – και τυχεροί – έστω και στριμωγμένοι, μαζί με το φαγοπότι, χόρεψαν, γλέντησαν, ξεφάντωσαν, αφού προηγουμένως είχαν απολαύσει τους ωραίους δημοτικούς και λαϊκούς χορούς που παρουσίασε το γνωστό χορευτικό συγκρότημα του Τζανέτου από τη Ζαχάρω, με ανάλογες παραδοσιακές ενδυμασίες.

    Την Καθαρά Δευτέρα, παρά τις αντίξοες καιρικές συνθήκες, ο σύλλογος γιόρτασε τα κούλουμα στο προαύλιο του Γυμνασίου. Εκεί, οι πολυπληθείς επισκέπτες είχαν την ευκαιρία και τη χαρά να γευτούν την παραδοσιακή φασολάδα (φτιαγμένη στο καζάνι επι τόπου!), τη λαγάνα και τις άλλες νηστίσιμες λιχουδιές, να πιούν και να χορέψουν, να πετάξουν με επιτυχία τους αετούς και να παρακολουθήσουν την κατασκευή του αερόστατου (που είχε αναλάβει ... οικογενειακώς ο Βασίλης Κολόκας) και τη σύντομη – δυστυχώς – πτήση του, γιατί ο δυνατός αέρας του προξένησε ζημιές. Δεν πειράζει, όμως, παρά τις δυσκολίες, τηρήθηκε και αυτό το έθιμο, αλλά και γενικά η παράδοση της ζουρτσάνικης αποκριάς όχι μόνο συνεχίστηκε, αλλά και προχώρησε ένα βήμα πιο πέρα. Ο σύλλογος και οι άλλοι συνεργαζόμενοι φορείς και οι ορεξάτοι νέοι του χωριού άφησαν πολύτιμη υποθήκη και τοποθέτησαν τον πήχυ πιο ψηλά για την επόμενη προσπάθεια.

    Αξίζει, τέλος να σημειωθεί ότι το βράδυ της Παρασκευής 4-3-2011 έγινε η καθιερωμένη πλέον συνεστίαση των γυναικών στου Κουτσόπουλου, ενόψει του εορτασμού της Ημέρας της Γυναίκας (8 Μαρτίου), με πολύ μεγάλη συμμετοχή. Και η εκδήλωση αυτή, παρόλο που δεν εντάσσεται στις απόκριες αλλά έχει άλλον κοινωνικοπολιτικό χαρακτήρα, πρόσθεσε τη δική της νότα, με αποτέλεσμα, εκείνο το τετραήμερο η Ζούρτσα να σφύζει από ζωή, κίνηση και δραστηριότητες, πράγμα παρήγορο, ενθαρρυντικό και αναγκαίο για το παρόν και το μέλλον της.

    Ευχαριστίες και συγχαρητήρια, λοιπόν, σε όλους τους συντελεστές αυτών των ωραίων εκδηλώσεων, στους πρωτοπόρους άμισθους εργάτες του πολιτισμού και της ζωής του χωριού μας. Να είμαστε όλοι κοντά τους και να τους στηρίζουμε, με όποιον τρόπο μπορεί ο καθένας μας. Για να έχουν τα μέσα και για να παίρνουν κουράγιο και δύναμη να συνεχίζουν. Είναι το πολύτιμο έμψυχο δυναμικό, η ζωντανή περιουσία του χωριού μας, που όλοι την έχουμε ανάγκη.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

Εικόνες από το Καρναβάλι μπορεί να αναζητήσει κανείς στο You Tube και στην Ιστοσελίδα του Συλλόγου μας, όπου υπάρχει σύντομο βίντεο “Καρναβάλι 2011 Ν.Φιγαλίας”.