απ’ το Στάθη Παρασκευόπουλο

Ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ των αποφοίτων του τότε εξαταξίου Γυμνασίου Κυπαρισσίας έστειλε στους αποφοίτους μιας χρονιάς ―κοντά στο εξήντα― κατάσταση με τα ονοματεπώνυμα και τις διευθύνσεις (όσων τις γνώριζε) με σκοπό να διοργανώσει ένα αντάμωμά τους.

Εκατόν δεκαέξι ονόματα! Μια τάξη. Δύο τμήματα μικτά, αγόρια και κορίτσια. Που σε κάποια μαθήματα ―όπως η Υγιεινή, λόγου χάρη― συνδιδάσκονταν... Αλήθεια πως χωρούσαμε στο «τσιμέντο» στην πρόσθετη αίθουσα του διορόφου μακρόστενου σπιτιού, που ήταν νοικιασμένο για διδακτήριο. Δίχως θέρμανση το χειμώνα, δίχως κλιματισμό τους ζεστούς μήνες. Με μόνο εποπτικό μέσο το μαυροπίνακα. Κουρεμένα, εν χρώ, τ’ αγόρια. Και με πηλίκιο, που στο αέτωμά του φάνταζε η κουκουβάγια. Με την μαύρη ποδιά και τ’ άσπρο γιακαδάκι οι κοπέλες, που δεν άφηνε περιθώρια επίδειξης. Συνθήκες πρωτόγονες. Και ακόμα πιο δύσκολα για μας τους ορμώμενους απ’ τα χωριά, που υποχρεωνόμαστε να νοικιάζουμε σε δωμάτια τρώγλες και να βλέπουμε το σπίτι μας το Σαββατοκύριακο ή καμιά φορά και στο δεκαπενθήμερο. Όσο για το σιτηρέσιο: Ό,τι είχε το βδομαδιάτικο σακκούλι. Καρβελόψωμο, τραχανοχιλοπίτες, τυρί, καν’ αυγό, που συμπληρώνονταν με μαρούλια ή παστές σαρδέλες.

Να επιχειρήσουμε σύγκριση με το σήμερα, που γκρίζο το ανεβάζουμε, μαύρο το κατεβάζουμε. Καινούρια –στο σύνολό τους– διδακτήρια. Πρωϊνή βάρδια, κατά κανόνα, θέμανση το χειμώνα. Ολιγομελή τμήματα. Καθηγητές όλων των ειδικοτήτων. Επάρκεια εποπτικών οργάνων. Η αυταρχική αγωγή στο χρονοντούλαπο. Βιβλία για όλα τα μαθήματα, ακόμα και για τα εικαστικά και τη μουσική. Και η μεταφορά των μαθητών –αυτών απ’ τα χωριά– με αυτοκίνητα.

Δεν θα πω πότε ήταν καλύτερα –τότε ή σήμερα– ούτε πότε μαθαίναμε ή μαθαίνουν περισσότερα γράμματα. Άλλωστε, δεν ήταν αυτό στις προθέσεις μου.

Άλλο ήταν το ερέθισμα, που σαν αγκάθι τρύπησε την αρτηρία της μνήμης. Ένα αναπάντεχο τηλεφώνημα απ’ τη νύφη του Θερμαϊκού. «Είμαι ο Κώστας, ο ....». Και όλα τ’ άλλα ήρθαν σαν τον καταρράκτη της Έδεσσας. Μισός αιώνας από τότε... Πόσα και πόσα δεν μεσολάβησαν. Σπουδές, σταδιοδρομία, γάμος, οικογένεια. Για κείνον και για την αφεντιά μου. Δεν είμαστε μόνο συμμαθητές. Είμαστε και γειτονάκια. Τα σπίτια των σπιτονοικοκυράδων μας –χήρες και οι δυό τους– κολλητά. Ένας τοίχος τα χώριζε.

Ένας κόμπος να κάθεται στο λαιμό και να σε πνίγει και οι βρύσες των ματιών να υγραίνονται. Ανάμεσα στ’ άλλα πούπαμε και που τελειωμό δεν είχαν, θυμηθήκαμε και όσα συνέβαιναν αυτή την εποχή. Διαγωνισμοί Β΄εξαμήνου. Και τα κορόμηλα του κήπου της θεια-Καλλιρόης (δεν ξέρω, αν οι κήποι του Παραδείσου έχουν κορομηλιές για να τις χαίρεται) είχαν αρχίσει να παίρνουν το χρώμα της ωρίμανσης. Και οι κλάρες της κορομηλιάς ήσαν «τσακιστές». Ο Χριστός την είχε ευλογίσει. Μια κλάρα της έφτανε στο παράθυρό μου. Ένα-ένα κορόμηλο, που ’βγαζε το κοκκινάδι του –σαν την εφηβούλα που βιάζεται να γίνει γυναίκα, βάφοντας τα χείλη της κι ας έχει νοιαστεί η φύση γι’ αυτό– το κόβαμε και το τρώγαμε, για να συμπληρώσουμε το λειψό σιτηρέσιο. Άλλες φορές μας μάλωνε η θεια-Καλλιρρόη κι άλλες πάλι –όταν εμείς με το ψεμματάκι μας αρνιόμαστε τον τρύγο της κορομηλιάς– κρυφογελούσε. Η δικιά μου σπιτονοικοκυρά με παρακαλούσε να μήν κόβω κορόμηλα, γιατί φοβόταν μήπως η γειτόνισσά της νομίσει πως εκείνη τα ’κοψε. Σιγά, μην την άκουγα...

Αυτά κι άλλα πολλά έβγαλε απ’ τ’ αραχνιασμένα συρτάρια της η κυρά-Μνήμη, αυτή η ωραία λειτουργία του ανθρώπου. Και τώρα θα μετρώ τις ημέρες ώσπου να πραγματοποιηθεί το αντάμωμα των συμμαθητών και των συμμαθητριών. Δε θα ’ναι, βέβαια, εκείνη η άνοιξη της ζωής, ούτε καν το καλοκαίρι, μα το φθινόπωρο που αναγγέλει –φευ– τον ερχομό του χειμώνα. Αυτή, όμως, είναι η ζωή...

Υ.Γ. Πρόκειται για συμμαθητή μου απ’ τη Ζούρτσα.

Σ. Π.

Καταλάβαμε βέβαια οτι ο συμμαθητής από τη Ζούρτσα είναι ο Κώστας ο Βλάχος. Του στέλνουμε τους χαιρετισμούς μας.

Το Δ.Σ